Ogólne informacje

Płazy (Amphibia) to najprymitywniejsza gromada kręgowców lądowych, stosunkowo jednorodna, złożona z ponad 3 tysięcy gatunków. Nauka zajmująca się badaniem płazów to batrachologia. Przed 400 milionami lat ich przodkowie pokonali granice pomiędzy wodnym a lądowym środowiskiem życia, tym samym stanowią niepodważalny dowód ewolucji przejścia kręgowców na ląd. Ich praprzodkami były ryby trzonopłetwe, których jedynym żyjącym przedstawicielem jest morska latimeria. Na przestrzeni wieków większość form wyginęła, po przez ciągłe zmiany warunków życia. Przedstawiciele płazów, które dotrwały do dnia dzisiejszego na ogół nie odgrywają większej roli w środowiskach, w których żyją. Większość gatunków nie osiąga wielkich rozmiarów – długość ich ciała wynosi kilka centymetrów. Płazy przekraczające 20 centymetrów długości należą do zdecydowanej mniejszości. Oczywiście potwierdzeniem każdej reguły są jej wyjątki, dlatego też wyjątkiem od małych rozmiarów płazów stanowi salamandra olbrzymia, która osiąga do 150 centymetrów.

Płazy należą do zwierząt zmiennocieplnych, których temperatura ciała jest uzależniona od temperatury otoczenia, w którym przebywają. Ich organizmy wytwarzają małą ilość ciepła, przez co nie są w stanie utrzymać stałej ciepłoty ciała. Niewątpliwie bardzo istotna jest różnica pomiędzy środowiskiem lądowym i wodnym, gdyż na lądzie wahania temperatury są znacznie bardziej dynamiczne przez co nieraz może to powodować mniejszą aktywność płazów. Z pewnością jest ona większa podczas kąpieli słonecznych, chociaż ma to też swoje minusy, gdyż przy większej temperaturze tracą w znacznym stopniu wodę z organizmu. Utrata następuje po przez parowanie, gdyż cienka skóra, pozbawiona jakichkolwiek zabezpieczeń w postaci łusek, piór czy sierści, nie jest w stanie odpowiednio ochronić organizm przed jej ubytkiem. Skutkuje to tym, że większość płazów pozostaje ściśle związana z wilgotnym środowiskiem. Niektóre gatunki musiały ograniczyć się do aktywności w nocy, gdy temperatura jest niższa, ale za to wilgotność powietrza jest znacznie większa.

Najbardziej charakterystyczną cechą cyklu życia płazów jest metamorfoza, czyli przeobrażenie larwy w dorosłego osobnika. Cały proces kontrolowany jest przez hormony produkowane w tarczycy.

Zmysły płazów nie są jednorodnie rozwinięte u różnych rodzin. Na ogół najlepiej rozwiniętym zmysłem jest zmysł węchu służący do zdobywania pokarmu. U niektórych grup lepiej rozwinięty jest wzrok, choć zwierzęta nie potrafią rozróżniać szczegółów z otoczenia, a swoją ofiarę dostrzegają dopiero w chwili, gdy ta się poruszy. Słuch rozwinięty jest głównie u płazów bezogonowych, które często wyposażone są w widoczną błonę bębenkową, która służy do dźwięcznej komunikacji, wykorzystywanej podczas inicjacji seksualnej, oznaczenia danego terytorium, czy też informowaniu odnośnie obecności pożywienia (latających owadów).

Pomimo, iż płazy często można spotkać w dużych skupiskach na niewielkich obszarach, to nie są to zwierzęta społeczne. Liczne występowanie danego gatunku jest spowodowane odpowiednimi warunkami (temperatura, wilgotność, ilość pokarmu), a nie chęcią przynależenia do grupy.